Erfbelasting voor kinderen als één ouder overlijdt en de andere ouder nog leeft
Sterft je vader of moeder terwijl de andere ouder nog leeft, dan wil je vooral twee dingen weten: wat erven de kinderen, en hoeveel erfbelasting betalen ze daarop? Het antwoord hangt af van de relatie tussen je ouders en van het gewest waar de overleden ouder het laatst woonde.
Een apart regime onder de naam "kindsdeel langstlevende" bestaat in het Belgische recht niet. Er is geen voorrang voor het oudste kind, geen speciaal statuut voor het kind dat in het ouderlijk huis woont en geen uitstel van erfbelasting over tien of vijftien jaar tegen een lage rente. Wat wel bestaat, zetten we hieronder op een rij.
Wie erft wat als één ouder overlijdt?
Het erfrecht zelf is federaal en dus in heel België hetzelfde. Wat de langstlevende ouder erft, hangt af van de samenlevingsvorm die je ouders kozen: getrouwd, wettelijk samenwonend of feitelijk samenwonend. Bij getrouwde ouders speelt ook het huwelijksvermogensstelsel mee in wat de langstlevende erft.
Getrouwde ouders
Is er geen testament of huwelijkscontract dat iets anders regelt, dan erft de langstlevende echtgenoot het vruchtgebruik van de hele nalatenschap. De kinderen erven de blote eigendom. Volgens notaris.be betekent dat: je moeder of vader mag in de woning blijven wonen, ze verhuren en de huur innen, en krijgt de interesten van de rekeningen. Jij bent als kind al eigenaar, maar kunt de goederen pas gebruiken wanneer de langstlevende overlijdt. Op dat moment wordt je blote eigendom vanzelf volle eigendom.
De langstlevende echtgenoot heeft bovendien een reserve, een minimum dat een testament niet kan afnemen. Dat is naar keuze het vruchtgebruik van de gezinswoning met de inboedel, of het vruchtgebruik van de helft van de nalatenschap. Omgekeerd kan een testament de echtgenoot ook meer geven, zolang het deel dat voor de kinderen is voorbehouden gerespecteerd wordt.
✦ 100% gratis & Vrijblijvend
Verkoop uw woning met de beste makelaar
Vergelijk gratis de top 3 makelaars in uw regio en bespaar op commissie.
Vergelijk makelaars →Wettelijk samenwonende ouders
Hadden je ouders een verklaring van wettelijke samenwoning afgelegd bij de gemeente, dan erft de langstlevende het vruchtgebruik van de gezinswoning en de inboedel. De kinderen erven daarvan de blote eigendom, en alle andere goederen (spaargeld, beleggingen, een tweede woning) in volle eigendom. Een wettelijk samenwonende heeft geen reserve: met een testament kan dit erfrecht beperkt of uitgebreid worden.
Feitelijk samenwonende ouders
Woonden je ouders gewoon samen zonder verklaring, dan erft de langstlevende niets, tenzij er een testament in zijn of haar voordeel is. Zonder testament erven de kinderen de hele nalatenschap in volle eigendom. Bezaten je ouders het huis samen, dan valt alleen het deel van de overleden ouder in de nalatenschap.
Het voorbehouden deel van de kinderen
Kinderen hebben altijd samen recht op minstens de helft van de nalatenschap, ongeacht hoeveel kinderen er zijn. Bij één kind is dat de helft, bij twee kinderen elk een vierde, bij drie kinderen elk een zesde. Dat staat op de pagina over reservataire erfgenamen van notaris.be.
Welk gewest bepaalt de erfbelasting?
Niet de plaats waar het huis ligt en ook niet jouw woonplaats. Bepalend is de laatste fiscale woonplaats van de overleden ouder: het gewest waar hij of zij in de laatste vijf jaar voor het overlijden het langst woonde. De belasting wordt per erfgenaam berekend op het netto-erfdeel, na aftrek van schulden en begrafeniskosten.
Wat betaalt de langstlevende ouder?
Voor de langstlevende ouder bestaat in elk gewest een vrijstelling op de gezinswoning, maar met andere voorwaarden.
- Vlaanderen: geen erfbelasting op het netto-erfdeel in de gezinswoning, de hoofdverblijfplaats waar de partners bij het overlijden samenwoonden. Dat geldt voor gehuwden, wettelijk samenwonenden en feitelijk samenwonenden die minstens 3 jaar samenwoonden. Voor overlijdens vanaf 1 januari 2026 is daarnaast de eerste €75.000 aan roerende goederen van de partner vrijgesteld.
- Brussel: de echtgenoot of wettelijk samenwonende betaalt geen successierechten op zijn of haar nettodeel in de woning die bij het overlijden de gezinswoning was.
- Wallonië: de echtgenoot of wettelijk samenwonende krijgt een volledige vrijstelling op het nettoaandeel in een woning in Wallonië die minstens vijf jaar de hoofdverblijfplaats van de overledene was.
Wat betalen de kinderen?
Erven de kinderen blote eigendom en de langstlevende ouder vruchtgebruik, dan krijgen die twee rechten in de aangifte van nalatenschap elk een waarde. Die omrekening doet de notaris. Op de waarde die voor jou als kind overblijft, gelden de tarieven hieronder. Erven de kinderen in volle eigendom, zoals bij feitelijk samenwonende ouders, dan is de berekening eenvoudiger.
Vlaanderen
- 3% tot €50.000, 9% van €50.000 tot €250.000 en 27% daarboven. Het roerende en het onroerende deel worden elk op een eigen schaal belast.
- Belastingkrediet: is je netto-erfdeel niet hoger dan €50.000, dan daalt de belasting met €500 min één honderdste van je erfdeel.
- Kinderen jonger dan 21 krijgen €75 vermindering per volledig jaar tot hun 21ste. De langstlevende ouder krijgt de helft van wat de gemeenschappelijke kinderen samen aan vermindering krijgen.
De Vlaamse regering heeft een hervorming van de erfbelasting aangekondigd, maar volgens vlaanderen.be is daar nog niets over beslist. De huidige tarieven blijven gelden.
Brussel
| Netto-erfdeel | Tarief |
|---|---|
| tot €50.000 | 3% |
| van €50.000 tot €100.000 | 8% |
| van €100.000 tot €175.000 | 9% |
| van €175.000 tot €250.000 | 18% |
| van €250.000 tot €500.000 | 24% |
| boven €500.000 | 30% |
De eerste €15.000 is vrijgesteld, plus €2.500 per volledig jaar tot 21 voor een kind van de overledene. Voor een deel in volle eigendom van de woning waar de overledene minstens vijf jaar zijn hoofdverblijfplaats had, bestaat een verlaagd tarief tot €250.000. Of dat in jouw situatie speelt, bekijkt de notaris.
Wallonië
| Netto-erfdeel | Tarief |
|---|---|
| tot €12.500 | 3% |
| van €12.500 tot €25.000 | 4% |
| van €25.000 tot €50.000 | 5% |
| van €50.000 tot €100.000 | 7% |
| van €100.000 tot €150.000 | 10% |
| van €150.000 tot €200.000 | 14% |
| van €200.000 tot €250.000 | 18% |
| van €250.000 tot €500.000 | 24% |
| boven €500.000 | 30% |
De eerste €12.500 is vrijgesteld, en nog eens €12.500 als het netto-erfdeel niet hoger is dan €125.000. Kinderen jonger dan 21 krijgen €2.500 extra per volledig jaar tot hun 21ste. Ook in Wallonië geldt onder voorwaarden een verlaagd tarief voor kinderen op hun deel in de gezinswoning. In Brussel en Wallonië krijgt de langstlevende echtgenoot of wettelijk samenwonende de helft van de extra vrijstellingen van de gemeenschappelijke kinderen.
Een uitgebreide uitleg met meer voorbeelden vind je in hoeveel erfbelasting een kind betaalt in België.
Twee rekenvoorbeelden voor een overlijden in 2026
In beide voorbeelden waren de ouders feitelijk samenwonend en is er geen testament. De kinderen erven dus alles in volle eigendom en de langstlevende ouder erft niets. De nalatenschap bevat geen gezinswoning, zodat de vrijstellingen en verlaagde tarieven voor de woning niet meespelen.
Voorbeeld 1: twee volwassen kinderen
Moeder laat netto €300.000 na: een verhuurd appartement van €200.000 en €100.000 spaargeld. Elk kind erft €150.000, waarvan €100.000 onroerend en €50.000 roerend.
| Gewest | Berekening per kind | Per kind |
|---|---|---|
| Vlaanderen | Onroerend: €50.000 x 3% = €1.500 en €50.000 x 9% = €4.500. Roerend: €50.000 x 3% = €1.500. | €7.500 |
| Brussel | €15.000 vrijgesteld. €35.000 x 3% = €1.050, €50.000 x 8% = €4.000, €50.000 x 9% = €4.500. | €9.550 |
| Wallonië | €12.500 vrijgesteld (erfdeel boven €125.000). €12.500 x 4% = €500, €25.000 x 5% = €1.250, €50.000 x 7% = €3.500, €50.000 x 10% = €5.000. | €10.250 |
Voorbeeld 2: één kind van 12 jaar
Vader laat netto €60.000 spaargeld na aan zijn enige kind, dat 12 jaar en 4 maanden oud is. Tot 21 jaar resten 8 volledige jaren.
| Gewest | Berekening | Te betalen |
|---|---|---|
| Vlaanderen | €50.000 x 3% = €1.500 en €10.000 x 9% = €900, samen €2.400. Geen belastingkrediet (erfdeel boven €50.000). Vermindering 8 x €75 = €600. | €1.800 |
| Brussel | Vrijgesteld €15.000 + 8 x €2.500 = €35.000. €15.000 x 3% = €450 en €10.000 x 8% = €800. | €1.250 |
| Wallonië | Vrijgesteld €25.000 (erfdeel niet boven €125.000) + 8 x €2.500 = €45.000. €5.000 x 5% = €250 en €10.000 x 7% = €700. | €950 |
Het huis houden, verkopen of uitkopen
Het vruchtgebruik omzetten. Zowel de langstlevende echtgenoot als de kinderen kunnen vragen om het vruchtgebruik om te zetten. De kinderen worden dan volle eigenaar en de langstlevende krijgt een geldsom of een rente. Voor de gezinswoning en de huisraad kan dat nooit zonder de instemming van de langstlevende echtgenoot. De waarde van het vruchtgebruik hangt af van de levensverwachting; raken de partijen het niet eens, dan beslist de rechter aan de hand van omzettingstabellen. Koopt de langstlevende echtgenoot in Vlaanderen omgekeerd de blote eigendom van de kinderen over om volle eigenaar te worden, dan is daarop verdeelrecht verschuldigd.
Een broer of zus uitkopen. Erven kinderen samen een woning in volle eigendom en neemt één kind het deel van de anderen over, dan is verdeelrecht verschuldigd. Dat hangt af van waar de woning ligt: 2,5% in Vlaanderen, 1% in Brussel en Wallonië. Blijft er daarna nog maar één eigenaar over, dan wordt het berekend op de waarde van de hele woning. Neemt in voorbeeld 1 één kind het appartement van €200.000 volledig over, dan is dat €5.000 als het in Vlaanderen ligt en €2.000 als het in Brussel of Wallonië ligt.
Verkopen. Een blote eigenaar kan zijn blote eigendom verkopen, maar het vruchtgebruik van de langstlevende blijft dan op de woning rusten. Wil de familie de woning als geheel verkopen, dan moeten dus zowel de langstlevende ouder als de kinderen meewerken. Lees daarover ook of moeder het huis mag verkopen na het overlijden van vader en of alle erfgenamen moeten tekenen bij de verkoop.
Zowel de erfbelasting als het verdeelrecht worden berekend op de waarde van de woning, en in Vlaanderen mag de waarde voor het verdeelrecht niet lager liggen dan de verkoopwaarde. Een realistische prijs kennen helpt dus bij elke keuze. Je kunt een gratis schatting van de woning aanvragen.
Wat kun je nu doen?
Zoek uit of je ouders getrouwd, wettelijk samenwonend of feitelijk samenwonend waren, of er een testament of huwelijkscontract is, en in welk gewest de overleden ouder het laatst woonde. Daarmee weet je wie wat erft en welke tarieven gelden. De exacte erfbelasting, met de waarde van vruchtgebruik en blote eigendom, berekent de notaris bij de aangifte van nalatenschap.
Veelgestelde vragen
Bestaat er een speciaal kindsdeel voor de langstlevende in België?
Nee. Er bestaat geen apart regime met voorrang voor het oudste kind of uitstel van erfbelasting over tien of vijftien jaar. Wat kinderen erven, volgt uit het gewone erfrecht, en de erfbelasting uit de regels van het gewest waar de overleden ouder het laatst woonde.
Wat erven de kinderen als hun getrouwde vader of moeder overlijdt?
Zonder testament of huwelijkscontract dat iets anders regelt, erft de langstlevende echtgenoot het vruchtgebruik van de hele nalatenschap en erven de kinderen de blote eigendom. Bij het overlijden van de langstlevende wordt die blote eigendom vanzelf volle eigendom.
Wat als mijn ouders niet getrouwd waren?
Waren ze wettelijk samenwonend, dan erft de langstlevende het vruchtgebruik van de gezinswoning en de inboedel, en erven de kinderen de rest in volle eigendom. Waren ze feitelijk samenwonend, dan erft de langstlevende zonder testament niets en erven de kinderen alles in volle eigendom.
Hoeveel erfbelasting betaalt een kind op blote eigendom?
Vruchtgebruik en blote eigendom krijgen in de aangifte van nalatenschap elk een waarde. Die omrekening doet de notaris. Op de waarde die voor het kind overblijft, gelden de gewone tarieven voor kinderen van het gewest.
Betaalt de langstlevende ouder erfbelasting op de gezinswoning?
In Vlaanderen niet voor gehuwden, wettelijk samenwonenden en feitelijk samenwonenden die minstens 3 jaar samenwoonden. In Brussel niet voor de echtgenoot of wettelijk samenwonende. In Wallonië niet voor de echtgenoot of wettelijk samenwonende als de woning in Wallonië ligt en minstens vijf jaar de hoofdverblijfplaats van de overledene was.
Hoeveel erfbelasting betalen twee volwassen kinderen die elk €150.000 erven?
Voor een overlijden in 2026, met per kind €100.000 onroerend en €50.000 roerend en zonder gezinswoning: €7.500 per kind in Vlaanderen, €9.550 in Brussel en €10.250 in Wallonië.
Kunnen de kinderen de langstlevende ouder uit de gezinswoning dwingen?
Nee. Kinderen en langstlevende kunnen de omzetting van het vruchtgebruik vragen, maar voor de gezinswoning en de huisraad kan dat nooit zonder de instemming van de langstlevende echtgenoot.
Wat kost het om een broer of zus uit te kopen?
Er is verdeelrecht verschuldigd: 2,5% als de woning in Vlaanderen ligt, 1% in Brussel en Wallonië. Blijft er één eigenaar over, dan geldt het tarief op de waarde van de hele woning. Bij een woning van €200.000 is dat €5.000 in Vlaanderen en €2.000 in Brussel of Wallonië.
"Tech-ondernemer en strateeg met een focus op digitale transformatie in de vastgoedsector."